FATİHA'DAKİ BİR AYET ÜZERİNE...

Malumunuz Fatiha suresinde aşağıdaki ayetleri okurken şöyle dua etmiş oluyoruz.

اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَق۪يمَۙ ﴿٦  

...صِرَاطَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْۙ  

Bizi doğru yola (sırat- müstakime) ilet, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna...."  (Fâtiha; 6-7)  

Burada bahsedilen "kendilerine nimet verilenlerin kimler olduğu Nisa suresi 69. ayette belirtilmiştir.

وَمَنْ يُطِـعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الَّذ۪ينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّ۪نَ وَالصِّدّ۪يق۪ينَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِح۪ينَۚ وَحَسُنَ اُو۬لٰٓئِكَ رَف۪يقاًۜ

"Kim Allah'a ve Peygambere itaat ederse, işte onlar, Allah'ın kendilerine nimet verdiği peygamberlerle, sıddıklarla, şehidlerle ve salih kimselerle birliktedirler. Bunlar ne güzel arkadaştır."  (Nisâ; 69)

Burada belirtilen Allah'ın kendilerine nimet verdikleri şu kimselermiş:

Peygamberler, Sıddıklar, Şehitler, Sâlihler...

Yani bizler duamızda bu kimselerin gittikleri yola gitmeyi Rabbimizden istiyormuşuz.

Peygamberlerin yolu ve mücadelesi Kur'anda  değişik ayetlerde anlatılır. Ayrıca siyer kitaplarında Peygamber efendimizin hayatı ve mücadelesi (yolu) anlatılır.

Yine Kur'anda şehitlerle ilgili bilgi verilir. Bunlar Allah yolunda mücadele etmiş ve bu uğurda canlarını vermiş kimselerdir.

Ankebut suresi 9. ayetinde ise sâlih kimselerden olmak için yapılması gerekenler belirtilmiştir.

 وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِح۪ينَ

"İman edip de sâlih amel işleyenler var ya, biz onları mutlaka salihler (iyiler) arasına sokacağız."  (Ankebût; 9) 

Kuran Yolu Tefsirinde "salih amel şöyle açıklanır:

 "İyi işler" diye çevirdiğimiz amel-i sâlih, mümin için dünyada ve ahirette yararlı bütün işleri, tutum ve davranışları kapsayan geniş bir içeriğe sahiptir..."

Al-i İmran suresi 114. ayette ise  sâlih kimselerin şu özelliklerinden bahsedilmiştir:

يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِۜ وَاُو۬لٰٓئِكَ مِنَ الصَّالِح۪ينَ

"Onlar, Allah'a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emrederler. Kötülükten men ederler, hayır işlerinde birbirleriyle yarışırlar. İşte onlar sâlihlerdendir."

***

BAZI TEFSİRLERDEKİ SALİH AMEL TANIMI

(ELMALILI M.H.YAZIR)

"Sâlihât" kelimesi "sâliha"nın çoğuludur. "Salih" aslında iyi, yaraşıklı, aklen ve naklen doğru, hayırlı mânâsına sıfat iken nakil tâ'sı ile ("hasene" kelimesi gibi) "güzel amel= güzel iş" mânâsına isim olmuştur ki, kalbî, bedenî, malî olmak üzere üç çeşidi vardır…

EBUS SUUD EFENDİ TEFSİRİ

Sâlih amel, aklen ve naklen (islâm ölçülerine göre) doğru olan iştir. Çoğul olarak zikredilen "a'milû's-sâlihât — iyi işler"den bazılarına Bakara sûresinin baş tarafında işaret edilmişti.

KURAN YOLU TEFSİRİ

“İyi işler” diye çevirdiğimiz amel-i sâlih, mümin için dünyada ve âhirette yararlı bütün işleri, tutum ve davranışları kapsayan geniş bir içeriğe sahiptir… 

RUHU'L BEYAN TEFSİRİ "...iyi davranışlar (salh ameller), Allah için yapılan bütün işleri kapsar.

İSLAM VE İHSAN (internet sitesi)

Sâlih amel, dinin yapılmasını emir veya tavsiye ettiği, iyi, doğru, faydalı ve sevap kazanmaya vesile olan eylemlerin tümüdür. İnanan bir insanın inançlarına uygun olarak yaptığı bütün işler “sâlih amel” kapsamına girmektedir. Bir başka ifadeyle “sâlih amel” kulu Allah Teâlâ’nın rızasına ulaştıran amellerdir. Sâlih olmayan ameller ise yapılması yasaklanan veya hoş karşılanmayan kötü, yanlış, zararlı ve günaha yol açan amellerdir.

YILDA BİR KAÇ KEZ FİTNEYE UĞRATILMAK. (İman konusunda sınanmak)

 YILDA BİR KAÇ KEZ FİTNEYE UĞRATILMAK. (İman konusunda sınanmak)

Son yıllarda, bazı ateist, deist ve agnostikler tarafından zaman zaman gündeme getirilip bazılarının kafasının karışmasına sebep olan meseleler üzerinde düşünürken zihnime bir ayet-i kerime geldi.

"Görmezlerde mi ki her yıl bir veya iki kere fitneye tutulurlar, sonra da tevbe etmezler, ibret almazlar." Tevbe suresi; 126. ayet (Elmalılı M.Hamdi YAZIR Meali)

"Görmüyorlar mı ki her yıl bir veya iki defa musibetlerle sınanıyorlar da yine tövbe etmiyorlar ve ibret almıyorlar."(Kuran Yolu Meali)

"Onlar, her yıl bir veya iki kez (çeşitli belâlarla) imtihan edildiklerini görmüyorlar mı? Sonra da ne tevbe ediyorlar ne de ibret alıyorlar." (Diyanet Vakfı Meali)

Ayette geçen "yüftenûne= fitneye tutulurlar, sınanırlar" kelimesinin tefsirlerine bakarken Peygamber Efendimizin bazı sırlarını sadece kendisine verdiği sahabi Huzefe b. Yeman (R.Anh) ın görüşü dikkatimi çekti ve yukarıda bahsettiğim şeyleri de bu kapsamda düşündüm. Bazı tefsirlerdeki Hz. Huzeyfe'ye isnat edilen bilgileri aşağıya bırakıyorum.

TABERİ

Huzeyfeye göre ise burada zikredilen "imtihan" dan maksat, Resûlüllah’ın aleyhine müşriklerin yaydıkları yalan ve iftiralardır. Kalbleri hasta olan insanlar, bu tür iftiralara inanarak fitneye düşüp hak yol'dan sapıyorlardı. Sonra da tevbe edip doğru yola yönelmiyorlardı.

ED DURRUL MENSUR

İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Ebu'ş-Şeyh ve İbn Merdûye'nin bildirdiğine göre Hüzeyfe:

“Onlar, yılda bir iki defa belaya uğratılıp imtihana çekildiklerini görmüyorlar mı?" âyetini açıklarken:

“Yılda bir veya iki tane yalan işitirdik ki bu yalanlarla pek çok kişi yolunu şaşırıp dalâlete düşerdi" demiştir.

EZ-ZADÜL MESİR

"Yüftenun” lâfzının manasında da sekiz görüş vardır:

Birincisi: Bir veya iki kere yalan söylüyor, onunla insanları saptırıyorlar. Bunu Huzeyfe b. el - Yeman, demiştir."

Ali USLU / TAVŞANLI.

İBADETLERİ SULANDIRMAYALIM

 Bir kaç yıldır Kurban Bayramı gelirken sosyal medyada şu tip paylaşımlar dolaşıyor:

Dedim: "üstadım bayramda ne keseyim."

Dedi ki:

-Gıybeti kes, yalanı kes...   vb.

Beyler! Bu saydıklarınız  sadece bayramda kesilecek şeyler değil; yılın her günü, her saati kesilmesi, yapılmaması gereken şeylerdir. 

Kurbanda ne kesileceği de zaten bellidir...  ya büyük baş ya küçük baş hayvan kurban edilir, ve bunu hemen herkes bilir.

Bakıyorum aklı başında görünen bazı kimseler de bu tür paylaşımlar yapıyorlar.

Yapmayınız. İbadetleri sulandırmayınız... Lütfen... lütfen...

Ali USLU - TAVŞANLI.

BİR İNSANIN ÖLÜMÜ

... "Bir cana kıymaya veya yeryüzünde fesat çıkarmaya karşılık olması dışında, kim bir kimseyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir can kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur.".. ( Mâide : 32)

Ayette özet olarak : "Haksız yere bir kişiyi öldürmek tüm insanları öldürmek gibidir." deniliyor.

Bu ayet-i kerime de en çok dikkatimi çeken şey bir insanın ölümünün tüm insanların ölümü gibi değerlendirilmesi.

Bizler ölümler konusunda biraz sayılara takılırız. Bir kişinin öldürülmesi bizleri daha az etkilerken, sayılar arttıkça etkilenmemiz artar. Halbuki öldürülen kaç kişi olursa olsun her kes kendi acısını kendisi çeker. Herkesin yakınları kendi acısını yaşarlar.

Sayıların çok olması ölenler açısından değil de, sayılar çoğaldıkça kalanlar için/ toplum için önemli olabilir.

Bu ayetten bir tek insanın bile ne kadar önemli olduğunu anlıyorum.

Haksız yere bir kişinin bile öldürülmesine tüm insanlar gibi tepki vermemiz gerektiğini anlıyorum..

Bir kişiye yapılan haksızlığa tüm insanlara yapılmış gibi karşı çıkılması gerektiğini anlıyorum.

Haksız biçimde bir kişiyi öldüren kişilerde (fırsatları olduğunda) tüm insanları öldürme potansiyeli olduğunu anlıyorum.

Ayetin ikinci bölümünden ise. bir insanı bile olsa (hem fiziki hem manevi anlamda kurtarmanın,) yaşatmaya çalışmanın ne kadar önemli olduğunu anlıyorum. Sayılara takılmadan gücümüz ne kadarına yetiyorsa insanların kurtuluşuna vesile olmamız gerektiğini anlıyorum.

MAZERETLER AHİRETTE DE GEÇERLİ OLUR MU ACABA?

Muayene için gittiğiniz doktordan kötü muamele gördüğünüzde hastaneye gitmekten vaz mı geçersiniz? yoksa farklı doktora mı gidersiniz?

Veya, alışveriş için gittiğiniz bir mağazada kötü muamele ile karşılaşsanız o eşyaları almaktan vaz mı geçersiniz? yoksa başka bir mağazaya mı gidersiniz?

Elbette hastaneye gitmekten vaz geçmez, başka bir doktora gidersiniz. Belki bu konuda hakkınızı ararsınız. Alacağınız eşyalar için de farklı seçenekleri değerlendirirsiniz...

Bunları şunun için yazdım: Zaman zaman değişik vesilelerle şu tür konuşmalara şahit oluyoruz:

"Ben küçükken yaz tatilinde camiye okumaya gitmiştim. Hoca bana kötü davrandı. Bu sebeple camiden soğudum."

"Çocukken camiye gitmeyi seviyordum... Bir gün cami cemaatinden bir hacı namazda gülüştük diye bizi camiden kovdu. Bir daha camiye gitmedim."

"Falan dindar kişi bana şöyle şöyle yaptı. Dinden ve dindarlardan soğudum."

Söylenenleri doğru kabul etsek bile tamam o kişiler yapmamaları gereken eyleri yapmışlar. Hatalı davranmışlar. Haydi diyelim çocuk aklıyla o zamanlar camiden soğudun. Peki büyüyüp aklın başına gelince niye hala oraya takılıyorsun? Seni camiden kovan hacının camide ne kadar hakkı varsa senin de o kadar hakkın var.

Yukarıdaki doktor örneğinde olduğu gibi bir imamla problem yaşadıysan camiye küsmek yerine başka bir imamda okuyabilirdin. Falan dindar(!) kişinin yaptıklarına bakıp o kişiden soğumak yerine dinden soğuyacağına dinini güzel yaşayan kişilere bakabilirdin. Veya sen daha dindar olup örnek bir şahsiyet olabilirdin.

Bu tür mazeretler ileri sürenler kendince haklı olabilirler fakat bu durum Ahirette de geçerli bir mazeret olur mu bilmem.

Ayrıca şeytan faktörü ve şeytanın vesvese vermesi faktörlerini de göz ardı etmemek gerekir.

Ali USLU- TAVŞANLI

KABA SOFTA HAM YOBAZ

Hatırladığımda içimi acıtan, şahit olduğum bir olayı yazmak istiyorum.

Erzurum'da talebe iken, evimizin karşısında Sıvırcık Cami isminde küçük bir cami vardı. Akşam ve yatsı namazlarını müsait olduğumuzda orada kılardık.

Camiye gittiğimizde, birisi orta okul 1. sınıf diğeri 2. sınıfa giden (şimdiki sistemde 6. ve 7. sınıf) iki kardeşi görürdüm. Temiz yüzlü bu çocukların tavırlarından güzel ahlaklı ve terbiyeli olarak yetiştirildikleri belli oluyordu.

Yine bir akşam namazında çocuklar camiye gelmiş ve ön safta namaza durmuşlardı. (genelde bir buçuk iki saf kadar cemaat oluyordu.) Biz camiye yeni girmiştik. Bizim önümüzden camiye giren yaşı altmışlarda gösteren iri bir şahıs, elinin birisiyle bir çocuğun, diğeriyle öbür çocuğun ceketlerinin ense taraflarında tutup kaldırdı. Çocukların ayakları yerde sürünür vaziyette geri çekti ve hışımla geriye attı.

İlmihal kitaplarında cemaatle namaz kılma adabı anlatılırken, çocukların arka safta kılmalarının uygun olduğu yazar. Muhtemelen bu şahıs bu meseleyi duydu veya okudu ve kendince bir yanlışı(!) düzeltmek istedi. Fakat züccaciye dükkanına giren fil misali pek çok şeyi kırdı geçirdi.

Çocukların o anda ne gibi bir travma yaşayacaklarını hiç bilemedi.

O çocukları bir daha camide göremedik. Bu adam yüzünden camiye mi küstüler, dine mi küstüler bilmiyorum. İnşâallah yakınlardaki başka camiye gitmişlerdir.

Bahsettiğim tipteki kendini dindar zannedip dinin usulünden habersiz olan, din adına ortalığı kasıp kavuran tiplere rahmetli Abdül Hakim Arvasi Efendiye ait olduğu söylenen ve Rahmetli N:F:K. nın da çok kullandığı "Kaba softa ham yobaz" sözü ne kadar da güzel uyuyor değil mi?

Bu tiplerin dine verdikleri zarar, din düşmanlarından hiç de az değildir.

BIÇAĞI KARNINA Bİ SAPLARSAM...

Karşılaştığım ibretlik olayları pek unutmam. Kendimce ders çıkarmaya çalışırım.
Bu gün, yaşadığım ibretlik (veya öyle algıladığım) bir olayı yazacağım inşaallah:

Yıllar önce Cumhuriyet ilköğretim okuluna derse gidiyordum.
Yine oraya derse gittiğim bir gün öğleden sonra yedinci sınıflara dersim vardı. Dersin ortasında nereden icap ettiyse bir öğrencim:
"Hocam siz şu köylü müsünüz?" dedi
"Evet" dedim.
"O köyden şu isimde birisini biliyor musunuz?" dedi.
"Evet" dedim. (Bahsettiği çocuk akli dengesi biraz problemli davranış bozukluğu olan bir çocuktu. Uzun zamandan beri de görmemiştim.)
"Sen nereden biliyorsun?" dedim.
"Biz şu okulda, ilkokulda aynı sınıfta okuduk, o, öğretmenimize "yenge" derdi" deyince çocuğu da tanıdığım için olayı hayalimde canlandırıp tebessüm ettim.
"Başka neler yapardı?" dedim. Şimdi hatırlayamadığım bir iki şey daha anlattı ve biz dersimize döndük.

Okul çıkışı eve vardığımda eşim, köyümüzden akrabalardan bir kızın Çukurköy düğün salonunda kınası olduğunu söyledi. "Ben salona girip biraz durup tebrik edip çıkayım, sen de bahçede biraz bekleyiver. İkinci kez gelip -gitme olasın istersen" dedi. Bana da teklif ma'kul geldi.
Akşam, uygun zamanda salona gittik. Hanım içeri girdi ben de bahçedeki köylülerimizin yanına vardım. Aaa bir de ne göreyim? Bu gün okulda bahsettiğimiz, uzun zamandır görmediğim o çocuk orada. Tabi çocukluktan çıkmış, tipi ergen tipi olmuş.

Farkına varmadan bakışlarımı ona yöneltmiş olmalıyım ki, sert bir ifade ile:
"Ne bakıyon len...Valla o şişko karnına bıçağı bi saplarsam top patlar gibi patlatırım" dedi.
Hiç bir şey demedim. Zihnim bir kaç saat önce o çocukla ilgili yaptığımız konuşmaya, tebessüm edişime gitti.
Hemen tevbe istiğfar ettim. Gerçi engelli veya bu tür farklı kişilere karşı hassas olurum ama demek ki boş bulunmuşum, hata etmiş, yapmamam gerekeni yapmışım. Hatanın karşılığını ise bir kaç saat geçmeden dünyada gördüm" diye düşündüm.

Hacca giden .vatandaşlarımızdan birisi orada gördüğü zenci bir müslümana biraz garip şekilde bakınca, ingilizcesi iyi olan bu zenci kardeşimiz dönüp demiş ki:
"Boyayı mı beğenmediniz yoksa boyacıyı mı?"

Evet... bizler bazen gaflet edip boyaya odaklanıyor ve boyacıyı unutuyoruz.
Rabbimiz razı olmayacağı davranışları yapmaktan bizleri muhafaza eylesin.
Daha önce yaptığımız hataları, kusurları da af eylesin .

14/05/2024 Ali USLU - TAVŞANLI.